بعضی‌ چیزها خطرناک‌اند. سخت‌اند. از همه هم خطرناک‌تر و سخت‌تر، همین زنده‌گی‌ست. همین حرف‌هایی‌ست که رد و بدل نمی‌شود. همین رابطه‌هایی‌ست که برقرار نمی‌شود. همین نوشته‌هایی‌ست که هیچ‌گاه خوانده نمی‌شوند. همین سکوتی‌ست که هیچ‌گاه شنیده نمی‌شوند. زنده‌گی‌ سخت است و پر خطر.

****

بعضی احساس‌ها مثل ِ شکوفه‌اند. باید منتظرشان بود. باید هر روز نگاه‌شان کرد. هر روز نازشان را خرید. باید منتظرشان بود. اگر منتظر نباشی، نمی‌فهمی‌شان و هیچ گاه شکوفه‌ها، گل نمی‌شوند. انتظار است که می‌آوردشان.

بعضی احساس‌ها مثل بذر هستند. باید زمینی را بکنی و خراب کنی تا بتوانی در دل ِ آن زمین، بذر را بکاری. حال بسته به بذر، گاه لازم است، قبل‌ش زمین را شخم بزنی و دل و روده‌ی زمین را بیرون بریزی. گاهی حتا باید زمین را بی‌استفاده بگذاری چند سالی و بعدتر بیایی و شخم و کاشتن و الخ.

بعضی احساس‌ها مثل ناخن هستند. بودن‌شان لازم است و زیبا. اما روئیدن‌شان وقتی از حد برون زد مایه‌ی سختی و مایه‌ی زشتی‌ست. اگر خوب و به اندازه بلندشان کنی، می‌شوند مایه‌ی زیبایی‌ات. گاه لازم است دستی به سر و روی‌شان بکشی تا مرتب‌تر نشان دهند و زیباتر. اگر هم بلد نباشی و ناوارد، باعث می‌شوی مثلا یک‌هو بکشند و ناخنی هم که بشکند، باید از ته گرفتن‌ش.

بعضی احساس‌ها نیز مثل علف هرز هستند. کنار رابطه‌های‌ت، کنار خواندن‌های‌ت و کنار خیلی چیزهای خوبی که داری، در می‌آیند. باید کندشان و گاهی خیلی سخت است تشخیص‌شان از اصل. گاه کار هر کسی نیست تشخیص این‌که کدام احساس‌ش، علف هرز است و کدام، اصل. کمی بلدی می‌خواهد که ممکن است گاه هیچ‌کس در زنده‌گی‌اش نداشته باشد.

****

خاطرات خطرات دارند. وقتی بگذاری‌شان زیر ِ رفتارهای‌ت، خطرشان رفع و دفع نمی‌شود. بیش‌تر می‌شود. «آن بعضی احساس‌ها را نباید ببری‌شان کنج دلت تا بماند و خاک بخورد که باز بعدها، هر وقت دلشان خواست، با بهانه و بی بهانه، بیایند وسط زندگی‌ات و میان لحظه‌هایت قدم بزنند و قد علم کنند و خودی نشان بدهند و ... (اصلش بعضی چیزها کنجی ماندن و خاک خوردنشان کار را بدتر می‌کند؛ تازه می شوند زیرخاکی و عتیقه هم که می‌دانی، قیمتش هر روز که بگذرد، بالاتر می‌رود و دردسر نگه‌داری‌اش هم بیشتر!) » (از یک وجب دل)

****

ما انسان‌های فراری‌ئی هستیم، به بهانه‌های مختلف. ما انسان‌های غربت‌طلبیم، به بهانه‌های مختلف. ما انسان‌های رازآلوده هستیم، به بهانه‌های مختلف. ما انسان‌های حرف‌های نگفته شده‌ایم، به بهانه‌های مختلف. ما آدم‌های ارتباط بر مبنای ِ حرف‌های نگفته‌مان هستیم. ما انسان‌های خاطره‌ساز هستیم ....

اصل‌ش خیلی حرف‌ها را نمی‌شود نوشت. یعنی نمی‌شود با این کلمات ِ متن‌شده، حرف‌ها را منتقل کرد. حرف‌ها، گاه در فضای ِ بیان‌شان است که منتقل می‌شوند و این فضا، خیلی وقت‌ها، در بیان ِ شفاهی است که نقل‌پذیرند. هرچه، از نوشته نیز نمی‌توان گذشت و چاره‌ای نیست. و گاه برای انتقال ِ یک حرف، آدمی مجبور است که کلی بنویسد و حاشیه بسازد تا کمی آن فضا را بتواند بسازد و حرف را منتقل کند. این، یک نکته!

بعدتر این‌که من هر چه که می‌گردم و هر چه که می‌بینم و می‌جورم، اهل ِ نوشتن را، یک آدم‌هایی با یک شکست ِ قبلی فرض می‌کنم. یعنی یک آدم‌هایی که یک باری در زنده‌گی‌شان شکست خورده‌اند و هنوز، داغ ِ آن شکست، روی سینه‌شان می‌سوزد. این است که پناه می‌برند به نوشتن و اگر ننویسند، دق. «سنگی بر گوری» ِ جلال هم یحتمل از همین سنخ است و یک‌بار هم یکی از دوستان ِ نزدیک‌ش همین را می‌گفت. این پناه بردن ِ به نوشتن، برای همین آدم‌های شکست‌خورده، یک‌جور مرحم است. یک جور دواست. یک‌ مجرای ِ تنفس است. این است که من هر چه می‌گردم و هر چه می‌بینم، آدم‌های ِ اهل ِ نوشتن را بیش‌تر این‌گونه می‌بینم. حالا یا یک زمانی خواسته‌اند به کسی برسند و عاشق شده بودند و به هزار و یک دلیل ِ مزخرف نرسیدند، یا عاشق ِ انجام کاری بودند و دیگران نگذاشته‌اند انجام‌ش بدهد و یا هر مانع ِ دیگری.

بعد من هنوز در گیر و دار ِ این هستم که نویسنده‌ترها، همان یک‌بار را شکست خورده‌اند یا بیش‌تر از آن. یعنی احتمال می‌دهم این‌که نویسنده‌تر شده‌اند و نوشته‌ها‌ی‌شان حرفه‌ای‌تر و زیباتر است، برای این است که بیش‌تر از یک‌بار شکست خورده‌اند. و نویسنده‌تر ‌شدن‌شان را مدیون ِ شکست خوردن ِ دو باره و چند باره‌اند. این است که دوست دارم بروم در نخ ِ این‌جور آدم‌ها. بروم و ببینم زنده‌گی‌شان چه‌طور بوده است که تا به این حد زیبا می‌نویسند. بپرسم ازشان که کدام عشق‌های ِ نرسیده و کدام عشق‌های ِ نارسیده باعث شده است به نوشتن پناه ببرند. بعد انگار که سر ِ ذوق آمده باشند و نخواهند حرف بزنند، یک چرت و پرت‌هایی بلغور کنند و بگویند و ماست‌مالی‌ کنند و خلاص. و من مطمئن‌تر شوم که این پناه ِ نوشتن، برای آدم‌های شکست‌خورده است.

ـ هر پرواز ِ رفت و هم پرواز برگشت، مهماندارهای هواپیما برای‌م جالب بودند. برگشت جالب‌تر از این جهت كه چند كلمه‌ای هم فرنگی با هم حرف زدیم و دخترك ِ فیلیپینی از بلد نبودن فارس گفت و از بلد بودن پزشكی و این‌ها. توی این پروازها بود كه آهی كشیدم از این‌كه به خاطر ِ مدرك ِ دانش‌گاهی، زبان را نتوانسته بودم ادامه بده و نمی‌توانستم خوب با این‌ فرنگی‌دان‌ها حرف بزنم و اختلاط و غیره. مهمان‌دارها را به گمان‌م وقتی به مصاحبه می‌پذیرند، زیبایی هم برای‌شان مهم است. همه‌شان خوش‌تیپ و خوش‌ بر و رو بودند. چه ان پسرك ِ عربی كه در رفت مهماندار ِ ما بود و چه آن دخترك ِ عرب كه روسری ِ مشكی‌اش را روی ِ سرش انداخته بود و به قائده‌ای این كار را كرده بود كه از بیست سی متری هم می‌شد آن طرف ِ روسری را دید و ... بی‌خیال!

ـ اول ِ ورودمان به اتاق ِ هتل ِ مدینه، رفتم و دست‌شویی را چك كردم تا ببینم توالت‌ها فرنگی‌اند یا آدمی‌زادی؛ كه دیدم به قائده از هر كدام یكی زده‌اند تا استرس نداشته باشیم و حمام هم دوش دارد و وان و غیره كه یاد ِ الیاس افتادم كه آرزو داشت خانه‌شان وان داشته باشته باشد و ولو شود توی ِ وان و سیگار و آب میوه و غیره. دست‌شویی مكه اما فرنگی بود و پدری در آورد ازمان و من هر چه تلاش كردم با این ارتباط خوبی بگیرم، نتوانستم!

ـ بیش‌تر ِ سفر را دشداشه پوشیده بودم. همان كه وقت طلبه‌گی به قصد آن‌كه با عبا و عمامه همراه شود، داده بودم دوخته بودن‌ش. با پارچه‌ی زُبده‌ای كه از زاهدان ابتیاع كرده بودم. این‌كه زیر ِ دشداشه چه بپوشیم هم شده بود ملعبه‌ای برای این‌كه با ریحانه گاه شوخی‌ای كرده باشیم. خاطرات ِ بعض ِ دوستان را از عرب‌هایی كه زیر ِ دشداشه هیچ نمی‌پوشیدند گفتیم و شلوارك‌ پوشیدن و شُرت و شلوار و غیره. در نهایت رفتیم و از بازار یك شلوار خوش‌جنس خریدیم تا زیر ِ دشداشه‌مان چیزی معلوم نشود!